Longform: Ateliergeheimen (Kunstbeeld)

Kunstbeeld_Ateliergeheimen_medium

Voor De Kunst van de Kritiek zijn we met een aantal redacties aan het experimenteren met nieuwe vormen van (online) kunstkritiek. In de samenwerking tussen het LAK, Instituut voor Netwerkcultuur en het PublishingLab worden vijf zogenoemde ‘longforms’ gerealiseerd. Er zullen inhoudelijke kunstkritische producties gemaakt worden om online te publiceren waarin we met verschillende media aan de slag gaan. Met trots presenteren we hier de eerste resultaten van een experiment met Kunstbeeld.

Kunstbeeld wil de relatie tussen print en online verbeteren. Hoe kun je er voor zorgen dat je online content een echte aanvulling is op de papieren uitgave en hoe kan het voldoende uitgenodigd tot de aanschaf van de papieren uitgaven? De samenwerking met de designers van Template leidde tot Ateliergeheim Roy Villevoye.

Het werk van Roy Villevoye staat sinds 1992 in het teken van ontmoetingen, het jaar waarin hij voor het eerst naar Papoea-Nieuw-Guinea reisde. In het aprilnummer van Kunstbeeld vertelt de kunstenaar over zijn vriendschap met Omomá en waarom hij gemiddeld om de twee jaar naar de voormalige Nederlandse kolonie reist. In deze webspecial deelt hij geheimen van zijn thuisbasis: zijn atelier in Amsterdam. Je kunt inzoomen op een gedetailleerde foto van zijn atelier. Als je klikt op pijlen bij enkele objecten, hoor je zijn verhalen.

CONCEPT: Sophia Zürcher en Anna van Leeuwen, Kunstbeeld
INTERVIEW: Sophia Zürcher; foto: Peter de Krom
DESIGN: Template: Marlon Harder, Lasse van den Bosch Christensen
Mede mogelijk gemaakt door: LAK, Institute of Network Cultures, Domein voor Kunstkritiek

Verrijkte afbeeldingen: ThingLink

ThingLink-Banksy
VOORBEELD: ‘Banksy: Bringing Street Art to the Mainstream’, door Cliff Sherman (juni 2013) bevat video, Wikipedia-links, tekstnotities en extra foto’s.

ThingLink zorgt er (sinds 2009) voor dat gebruikers hun afbeeldingen interactief kunnen maken. Interactief betekent hier: verrijken met andere media, maar ook notities maken op het beeld zelf. Via aangeduide ‘punten’ op het beeld waar je overheen beweegt zie je een paar woordjes uitleg van de maker op de afbeelding, of kan je een video laten spelen en een fotogalerij bekijken.  Die korte uitleg op het beeld zelf is onder meer handig voor het analyseren van schilderijen: je kan bijvoorbeeld het perspectief van de middeleeuwse schilderkunst nauwkeurig via beelden vergelijken met dat van de Renaissance.

ThingLink-DifferentArt
VOORBEELD: ‘Different Art’, door Keri Lynn Johnson (oktober 2013) vergelijkt schilderijen door de eeuwen heen.

Het door ThingLink gebruikte platform lijkt een beetje op Pinterest en Flickr.  De dienst wordt – betalend – gebruikt door online publishers (zoals New York Magazine) voor uitdagende en meer interactieve reclame. Bloggers gebruiken ThingLink om hun interactieve afbeeldingen via sociale media te delen. In het onderwijs wordt ThingLink door meer dan 50.000 leerkrachten en studenten benut.

PRODUCTIE: ThingLink Inc. / Oy

Workshop 4: beeld en geluid (verslag)

vr. 14 maart 2014, 13.00-18.00u | Vlaams-Nederlands Huis deBuren, Leopoldstraat 6, Brussel

In deze workshop zijn zes audiovisuele recensies, gemaakt door zes Nederlandse en Vlaamse publicaties, bediscussieerd en bekritiseerd. De experts: Pieter ’t Jonck (freelance danscriticus voor De Morgen) en Rinske Hordijk (ARTtube). Moderator: Wouter Hillaert (LAK). Zij gingen met de deelnemers aan de workshop en de producenten van de films in gesprek.

DE RECENSIES

1. rekto:verso – Videorecensie van Wouter Hillaert en Mathias Ruelle over de theatervoorstelling Toestand (2013) van Kristien de Proost (Tristero)

2. Stripgids – Videorecensie van Toon Horsten over de strip Ik, René Tardi – krijgsgevangene in Stalag IIB (2012) van Jacques Tardi

3. De Filmkrant – video-essay van Hugo Emmerzael over de film The Grand Budapest Hotel (2014) van Wes Anderson.
LEES: het logboek dat Hugo Emmerzael bijhield tijdens het maken van zijn videorecensie.

4. Kunstbeeld – Videorecensie van Sophia Zürcher en Rogier Roeters over het kunstwerk Lotus Dome (2012) van Daan Roosegaarde in het Rijksmuseum.

5. DW B – Videoverslag van Willem Bongers Dek, Dorian Robert en Goos van den Berg over de poëzieavond in Perdu rond het DW B-themanummer ‘Land Art’. Deze avond werd gelardeerd met poëtische en kritische voordrachten van Kila van der Starre, Jeroen Dera, Jeroen van Rooij, Laurens Ham en Arno Van Vlierberghe. Bekijk alle filmpjes op de site van deBuren.

EXTRA: de kritische voordrachten van Laurens Ham en Arno Van Vlierberghe:
 

en:
6. ArchiNed
 – Myrta Otten over de heraanleg van het Groot Museumpark

Samen bieden deze recensies een waaier aan mogelijke keuzes en vormen: semi-artistieke performance vanuit de vorm van het besproken werk zelf, een meer klassieke kritiek met de recensent in beeld op een sofa, een reportageachtige aanpak met tekstuele toevoegingen op het beeld, een verslag van een kritische uitwisseling tussen dichters en critici, en visualisaties met timeline en architecturale plannen.

 

TIPS, HAMVRAGEN EN BESLUITEN

Bepaal duidelijk je doelpubliek, daar hangt inhoud en vorm van af.
Zoek naar een duidelijke toegevoegde waarde van de filmische verwerking.
  • Een paar filmpjes vertalen nog te zeer een papieren aanpak – zoals voorlezen van papier – naar beeld
  • Wie dat mooi deed, was ooit Jef Cornelis: hij werkte maanden aan een film, dat werd kunst over kunst.
Het werk aanwezig kunnen stellen – de beschrijvende functie van kritiek – is duidelijk een meerwaarde.
  • Maar daarmee kan je ook net onrecht doen aan het werk, door bijvoorbeeld de vormelijke keuzes van een striptekenaar niet in hun waarde te laten wanneer je er met de camera overheen glijdt. Dan krijg je een valse aanwezigheid.
  • Vraagt om een scherp doel (teveel audiovisuele tierlantijntjes kunnen afleidend werken)
  • Moeilijkheid bij film: vaak heb je enkel toegang tot materiaal van een trailer of promomateriaal van de distributeur zelf.
Moeilijk om eenzelfde diepgang te bereiken als op papier?
  • Sommige filmpjes blijven nog te zeer hangen in beschrijving en contextualisering.
  • Je zit snel op het grensgebied tussen reclame en kritiek, waar ligt de grens?
De oordeelfunctie van kritiek wordt anders.
  • Hoe duidelijk moet het oordeel erin? Het komt op film al gauw een beetje obligaat over, terwijl je in het beeld zelf ook al veel kunt suggereren.
  • Kom je niet automatisch tot enkel positieve recensies, omdat het al te veel tijd en energie kost om die te verspillen aan werken waar je sceptisch over bent?
Zoek naar een passende wisselwerking tussen taal en beeld!
  • Het is moeilijk, zo niet onmogelijk om taal te skippen.
  • Het vraagt om een ander tekstregister dan op papier.
  • Maar, in de traditie van het video-essay is dat net wat geprobeerd wordt: door visuele combinaties kritiek suggereren.
De toegevoegde waarde van audiovisuele kritieken op internet is, in het ideale geval:
  • Je kan er een ander publiek mee aanspreken.
  • Je kan het werk aanwezig stellen, als je er tenminste visueel recht aan doet.
  • Online is je multidisciplinaire toolkit veel groter, je kan het linken met andere vormen.
  • Het kunstobject zelf kan de vorm meer mee bepalen.
  • Er zijn heel andere verhoudingen tussen beeld en taal mogelijk, mits goed gebruikt.
Een drempel blijft natuurlijk de productionele kant van de zaak:
  • Een film van ARTtube kost 3.000-4.000 euro (de besproken filmpjes zijn gemaakt met 500 euro).
  • Het kost meer tijd (voor een recensie van 4 minuten ben je al gauw 10 uur bezig).
  • Teamwork is al snel nodig en dat vraagt een heel andere redactionele bezetting.

 

CONCLUSIES

The medium is the message. Zonder toegevoegde waarde hebben recensiefilmpjes weinig zin.

Filmpjes zijn maar één vorm van ‘beeld en geluid’ online. Visualisatie is een veel breder gebied, met ook meer mogelijkheden die soms minder tijd kosten, en waarvoor de tools al bestaan.

Interactieve audiotour langs Turner, Monet, Twombly

Cy Twombly, Orpheus (1979), oil based house paint, oil paint, wax crayon on canvas, courtesy Gagosian Gallery

Bij een tentoonstelling met werken van William Turner, Claude Monet en Cy Twombly in Tate Liverpool maakte het interactive team van The Guardian deze interactieve audiotour. Verschillende schilderijen worden gepresenteerd, waarbij je kunt kiezen voor audiocommentaar door kunstredacteur Jonathan Jones over verschillende onderwerpen. De mogelijkheid in te zoomen op de afgebeelde kunstwerken, doet denken aan Google Art.

PRODUCTIE: Jonathan Jones, Ekaterina Ochagavia, Lindsay Poulton e.a. | The Guardian, 2012

Eye-tracking analyse There Will Be Blood

Voorbeeld: registratie van de oogbewegingen van elf personen die een scène uit There Will Be Blood bekijken

Biedt eye-tracking nieuwe invalshoeken voor de filmkritiek? Met deze techniek worden de oogbewegingen van een filmkijker getraceerd, om te zien waar deze het meeste aandacht aan schenkt. De Eyelink 1000 werkt bijvoorbeeld met een infraroodcamera die de bewegingen van de pupil tot op de milliseconde nauwkeurig vastlegt.
Op verzoek van filmwetenschapper David Bordwell, analyseerde psychologisch onderzoeker Tim J. Smith één scène uit cultfilm There Will Be Blood (2007) aan de hand van de oogbewegingen van elf kijkers. Smith toont ons via de groene cirkels op het scherm waar alle kijkers op focussen. Regisseur Paul Thomas Anderson maakt gebruik van staging en compositie om de aandacht van de kijker te vestigen op handen, gezichten en beweging, zoals Bordwell al eerder stelde. Smiths onderzoek bevestigt dit: we kijken inderdaad gemakkelijker naar handen en gezichten, en nagenoeg alle kijkers letten op hetzelfde.

ONDERZOEK: Tim J. Smith, University of London, in het kader van het DIEM Project (Dynamic Images and Eye Movement)